s07_646

สิทธารถะ: กับปรากฏการณ์ 1,000 เล่มขายหมดภายใน 12 ชั่วโมง

เริ่มต้นได้อย่างไรกับโปรเจ็กต์นี้
ผมได้คุยกับพี่โญ (ภิญโญ ไตรสุริยธรรมา แห่งสำนักพิมพ์ Openbooks) ช่วงประมาณปลายปีที่แล้ว นัดกินข้าวกันเพื่อแลกหนังสือที่เราเขียน และก็คุยกันว่าอยากทำหนังสือที่มีอิทธิพลกับตัวผม ผมก็เอ่ยชื่อ ‘สิทธารถะ’ ขึ้นมา คือ ต้องเกริ่นก่อนว่า งานอดิเรกของผมคือการถ่ายภาพแม่น้ำเก็บไว้ หนังสือเล่มนี้เป็นส่วนหนึ่งที่ทำให้ผมชอบมองแม่น้ำ และถ่ายภาพแม่น้ำ และผมเชื่อว่าคนยุคผมคงจะได้อ่านหนังสือเล่มนี้กันหมดแล้ว ซึ่งแต่ละคนก็คงจะได้แรงส่งบางอย่างจากหนังสือเล่มนี้บ้างไม่มากก็น้อย จึงเป็นตัวเลือกที่น่าสนใจ ซึ่งพี่โญก็เห็นด้วย และสำนวนแปลก็มีสองสามสำนวนได้ แต่ส่วนตัวผมได้อ่านสองสำนวน คือ สำนวนของอาจารย์สดใส และสำนวนของอาจารย์สีมน และผมก็ชอบสำนวนของอาจารย์สดใสในรอบหลังๆ ที่ผมได้อ่าน ออกตัวก่อนว่าผมอ่านหนังสือเล่มนี้ไปสี่ห้ารอบได้ และเมื่อตกลงปลงใจที่สำนวนของอาจารย์สดใส พี่โญก็หายไปจัดการหาลิขสิทธิ์ของอาจารย์สดใสเพื่อนำมาทำฉบับพิเศษให้พิเศษจริงๆ

14570578_10153403134919364_2283219270092084122_o

เป็นโปรเจ็กต์ที่กินระยะเวลาเกือบหนึ่งปีเลย
เพราะลิขสิทธิ์บทแปลของอาจารย์สดใสค่อนข้างซับซ้อน ต้องติดต่อหลายขั้นตอน กว่าพี่โญจะจัดการเอาได้ลิขสิทธิ์สำหรับการจำหน่าย 1,000 เล่มมาได้ก็ช่วงเดือนมิถุนายน ผมก็เริ่มดีไซน์เลย

14567401_10153403134389364_4005646502768205940_o

ทำไมถึงดีไซน์ออกมาเป็นแบบนี้
ผมคิดไว้ตั้งแต่แรกแล้วว่าต้องเป็นภาพแม่น้ำ เพราะบทสนทนาของเราสองคนเริ่มต้นจากความชอบถ่ายภาพแม่น้ำของผมแล้วจึงเลยมาเรื่องสิทธารถะ บวกกับผมเองก็เคยแสดงภาพถ่ายแม่น้ำของตัวเองที่ภูเก็ต และพูดถึงโควินทะ ตัวละครหนึ่งจากเรื่องนี้ด้วย เจตนาและความสำคัญของคอนเซ็ปต์มาแบบนี้อยู่แล้ว ทำให้ผมคิดอย่างอื่นไม่ออก และพี่โญเองก็ไปหาหนังสือเล่มนี้ฉบับตีพิมพ์ครั้งแรก ปกเป็นภาพถ่ายแม่น้ำอีก ก็เลยยิ่งเข้าเค้า ในตอนแรกผมเริ่มจากการใช้ภาพแม่น้ำที่ตัวเองถ่าย แต่พอเริ่มคิดและพัฒนาไอเดียมากขึ้นเรื่อยๆ ก็รู็สึกว่า ภาพนี้เป็นภาพของตัวเอง ไม่ใช่การตีความจากหนังสือ ผมแค่คิดง่ายๆ มองลวกๆ ว่าจะใช้แทนกันได้ ซึ่งจริงๆ แล้วใช้ไม่ได้หรอก เพราะ ‘แม่น้ำ’ จะต้องไม่ใช่แม่น้ำ แต่เป็นตัวแทนของอะไรบางอย่าง ทำให้ผมล้มความคิดของตัวเองลงทั้งหมด

kanoknuch

แปลว่าภาพปกคือการ ‘สื่อ’ สารโดยใช้ตัวแทน
ผมคิดง่ายๆ ว่าผมต้องการนำเสนอแม่น้ำที่เป็นนามธรรมมากพอที่จะทำให้คนมีพื้นที่คิดเนื้อหาของตัวเอง ไม่ใช่ภาพแม่น้ำที่ถูกกำกับโดยตัวผม ดังนั้น ผมจึงคิดถึง ‘ตัวแทน’ อะไรบางอย่าง ซึ่งในการทำงานวงการหนังสือ กระดาษเป็นแมททีเรียลสำคัญ ผมจึงปรึกษาเบล (กนกนุช ศิลปวิศวกุล หุ้นส่วนและผู้ร่วมก่อตั้ง Practical Design Studio) ว่าสามารถขยำกระดาษให้ออกมาแบบนี้ได้ไหม เบลตอบว่าทำได้ และอยากทำ ก็เลยเริ่มทดลองกันจนกระทั่งเห็นว่ามีความเป็นไปได้ และคอนเซ็ปต์นี้ผมชอบมากตรงที่บางมุมก็เป็นแม่น้ำ บางมุมก็ดูเป็นหินอ่อน เป็นผนัง เป็นภูเขาน้ำแข็ง หรือเป็นอะไรก็แล้วแต่ ภาพเดียวมีความแปรเปลี่ยนไปได้มากมาย ในขณะเดียวกันก็มีบริบทของกระดาษและความเป็นกระดาษ เลยตกลงที่ดีไซน์นี้ เพราะคิดว่าจะเป็นดีไซน์ที่ทำงานด้านการสื่อสารในระดับที่เราต้องการได้อย่างลงตัวพอดี

14241554_10155215996658989_6161214497047764018_o

คิดไหมว่าจะเกิดปรากฏการณ์ 1,000 เล่มใน 12 ชั่วโมงเมื่อวันที่ 11 ตุลาคมที่ผ่านมา
ไม่นะ (หัวเราะ) ผมต้องยกประโยชน์ให้กลุ่ม Opendreams เลยนะ เพราะพี่โญเขาคิดว่าเราไม่สามารถแบกรับความเสี่ยงจากการนำไปวางขายตามร้านได้ กลุ่มโปรแกรมเมอร์กลุ่มนี้เลยคิดระบบการขายแบบนี้ขึ้นมา ส่วนตัวผมคิดว่าน่าจะขายหมดสักอาทิตย์หนึ่ง พอเป็น 12 ชั่วโมงก็ …

14753455_10153410969424364_9097089646083641169_o

โปรเจ็กต์ถัดไป
ก็คงทำกับ Openbooks เหมือนเดิมครับ ผมอยากจะทำปีละเล่ม เลือกหนังสือที่ได้พิสูจน์ตัวเองมาแล้ว และเราจะเป็นฟันเฟืองเล็กๆ ที่ผลักดันให้หนังสือเล่มนี้อยู่ต่อไปได้ อย่างน้อยหนังสือเล่มนี้ก็ต้องส่งอิทธิพลกับคนได้ แบบอ่านกี่รอบก็ได้อะไรใหม่ๆ ตลอดเวลา เพราะหนังสือเปลี่ยนแปลงตามเรา หรือเพราะเราเปลี่ยนแปลงไปตามหนังสือ หรือจะอะไรก็แล้วแต่ ซึ่งทางของผมกับ Openbooks ก็ไม่ต่างกันมากนัก เราจะเป็นส่วนเล็กๆ ที่จะผลักดันให้หนังสืออยู่ต่อไปครับ

* นิทรรศการ ‘สิทธารถะ: The Paper River คลื่นใจในธารกระดาษ’ เปิดแสดง ณ Case Space Revolution ปากซอยสุขุมวิท 49 ตั้งแต่วันที่ 16 – 22 พฤศจิกายน 2559 ตั้งแต่เวลา 11.00 – 19.00 น. (ปิดทุกวันจันทร์)

Related Post